Bir makama gelmekle o makamın hakkını vermek aynı şey değildir. Unvan sahibi olmak, yönetici olmak anlamına gelmediği gibi bir koltukta oturmak da hizmet üretmek, sorumluluk almak ve iz bırakmak demek değildir.

Ne yazık ki bugün bazı kurumlarda yöneticilik, bir şeyleri değiştirmek, geliştirmek ve ileriye taşımak yerine mevcut durumu muhafaza etme anlayışına indirgenmiş durumda. Makamlar var, unvanlar var, toplantılar yapılıyor, protokoller düzenleniyor, fotoğraflar veriliyor. Ancak ortada elle tutulur bir değişim, hissedilir bir gelişme ve toplumun hayatına dokunan bir hizmet yok.

Böyle yöneticilerin en belirgin özelliği, geldikleri yerde iz bırakmamalarıdır. Varlıklarıyla yoklukları arasında fark hissedilmez. Kurumun başında bulunurlar ama kuruma yön veremezler. Sorunları bilirler ama çözüm üretemezler. Şikâyetleri dinler gibi yaparlar ama gereğini yapmazlar. Eleştirilerden rahatsız olur, önerileri görmezden gelir, kendilerine yöneltilen her haklı soruyu bir tehdit olarak algılarlar.

Çünkü onların önceliği kurumu ileriye taşımak değil, makamlarını korumaktır.

Makama gelmek için nabza göre şerbet verenlerin, yoğun çaba harcayanların, hizmet, değişim ve gelişme vaadinde bulunanların makama geldikten sonra olmadık bahanelere sarılmaları yalnızca kendilerini aciz ve gülünç düşürmez. Beceriksizlik ve yetersizliklerini de ortaya çıkarır.

Burada asıl kaybı, gerekli hizmeti alamayan ve gelişemeyen şehir ve toplum yaşar ki, telafisi ne yazık ki çok zor olur.

İdare etmekle yönetmek arasındaki farkı bilmeyenler, yöneticiliği günü kurtarmaktan ibaret sanırlar.

Herhangi bir sorun karşısında inisiyatif almak yerine beklemeyi, sorumluluk üstlenmek yerine başkasını işaret etmeyi, çözüm üretmek yerine mazeret sıralamayı tercih ederler. Bugünü kurtarabilirlerse yarının ne olacağını düşünmezler. Kurumun geleceği, çalışanların motivasyonu, vatandaşın beklentisi veya şehrin ihtiyaçları onların gündeminde çoğu zaman son sıralardadır.

Buna yönetim denmez. Bunun adı idareimaslahatçılıktır.

Üstelik bu anlayışın bir başka yüzü daha vardır: Makamını kendi başarısıyla değil, kendisini o makama getirenlerin desteğiyle ayakta tutmaya çalışan yöneticilik!

Böyleleri karar alırken kurumun ihtiyaçlarına, toplumun beklentilerine veya kamu yararına değil, kendilerini oraya taşıyanların ne düşüneceğine bakarlar. Doğru bildiklerini söylemekten, gerektiğinde itiraz etmekten, yanlış uygulamalara karşı durmaktan kaçınırlar. Çünkü bağımsız bir irade ortaya koymak yerine kendilerine verilen rolü sürdürmeyi tercih ederler.

Oysa yönetici olmak, birilerinin beklentilerini karşılamak için koltukta oturmak değil, temsil ettiği kurumun ve hizmet ettiği toplumun sorumluluğunu taşımaktır.

Bir kurumda şikâyetler sürekli artıyorsa, çalışanlar kendilerini ifade edemiyorsa, vatandaşın sorunları karşılıksız kalıyorsa, iyi niyetli öneriler dikkate alınmıyorsa ve aynı sorunlar yıllarca çözümsüz biçimde devam ediyorsa burada yalnızca sistemin değil, yönetim anlayışının da sorgulanması gerekir.

Yöneticilik eleştirilmekten korkmak değil, eleştiriden yararlanabilmektir. Her söyleneni kabul etmek zorunda değilsiniz ama her haklı eleştiriyi dinlemek zorundasınız. Çünkü eleştiri, doğru değerlendirildiğinde bir kurumun kendisini yenilemesinin en önemli araçlarından biridir.

Ne var ki bazı yöneticiler eleştiriyi bir gelişim fırsatı olarak değil, makamlarına yönelik bir saldırı olarak görürler. Kendilerini sorgulamak yerine eleştirenleri sorgular, sorunları çözmek yerine sorunları dile getirenlerle uğraşırlar. Böylece kurumun enerjisi hizmet üretmek yerine kişisel savunmalara harcanır.

Asıl tehlike de tam burada başlar.

Çünkü liyakatsizliğin ve ehliyetsizliğin bedelini hiçbir zaman yalnızca yönetici ödemez. Bedeli çalıştığı kurum, hizmet bekleyen vatandaşlar ve geleceğinden umut bekleyen toplum öder.

Bir makam, sahibine ayrıcalık değil, sorumluluk yükler.

O makamın hakkını vermek; bilgi, birikim, tecrübe, cesaret, adalet, temsil kabiliyeti ve çalışma azmi gerektirir. Sadece talimat beklemekle, protokolde görünmekle, makam odasında oturmakla ve üst makamlara kendini beğendirmeye çalışmakla yöneticilik yapılmaz.

Her yöneticinin kendisine sorması gereken birkaç temel soru vardır:

Geldiğim günden bu yana hangi sorunu çözdüm?

Hangi yeniliği hayata geçirdim?

Temsil ettiğim kuruma ne kazandırdım?

İnsanların hangi beklentisine karşılık verebildim?

Yenilik, gelişme ve farklılık adına ne yaptım?

Benden sonra bu kurumda hangi olumlu iz kalacak?

Bu sorulara verecek anlamlı bir cevabı olmayanların, makamlarını ne kadar süre koruduklarından çok, o makamda ne yaptıkları sorgulanmalıdır.

Unutulmamalıdır ki hiçbir makam kimsenin şahsi mülkü değildir. Hiçbir koltuk sonsuza kadar garanti altında değildir. Makamlar geçicidir; geriye yapılan işler, ortaya konulan eserler, kazanılan güven ve insanların hafızasında bırakılan izler kalır.

Koltukta oturmak kolaydır, o koltuğun hakkını vermek zordur.

Şunu da açıkça söylemek gerekir: Bir kurumun başında bulunmak, o kurumu yönetmeye yeterli olmak demek değildir. Liyakatten yoksun, vizyon geliştiremeyen, inisiyatif alamayan, eleştiriye kapalı ve sorumluluktan kaçan kişilerin yönetici sıfatı taşıması, sadece o kurumun değil, toplumun da zamanını ve imkânlarını tüketir.

Toplumun ihtiyacı makamını korumaya çalışan yöneticiler değil, sorumluluk alan, cesaret gösteren, çözüm üreten ve gerektiğinde hesap verebilen yöneticilerdir.

Çünkü bu şehirlerin, bu kurumların ve bu toplumun kaybedecek bir günü daha yok.

Makamı doldurmak yetmez; o makama değer katmak gerekir. Aksi hâlde geriye sadece işgal edilmiş bir koltuk ve boşa geçirilmiş bir zaman kalır.

Bir şehrin yöneticisi, o şehrin yalnızca bugünkü idarecisi değil, aynı zamanda geçmişine karşı sorumlu, geleceğine karşı yükümlü bir emanetçisidir.

Makamlar insanı büyütmez; insan, yaptığı işlerle makama değer katar. Makamlar geçici, üretilen değerler kalıcıdır. Makamda iken değer katamayanlar ve toplumda güzel iz bırakamayanların, makam gittikten sonra toplumun karşısına çıkmaya yüzü olmaz.

Unutulmamalıdır ki şehirler, yöneticilerin geçici görev alanları; insanların ise yaşamlarını, hatıralarını ve geleceklerini inşa ettikleri ortak yuvalarıdır.

Bulunduğu makama, kuruma ve şehre karşı sorumluluğunun farkında olan, hesabını bir gün mutlaka vereceğine inanan ve görevini hakkıyla yapmayı şiar edinenlere selam olsun.