Kira tekliflerini yan yana koyan bir satın alma yöneticisinin ilk izlenimi çoğu zaman aynıdır: akülü forklift dizelden pahalı. Tarife satırında fark gerçekten açık. Ama bir forklift ay boyunca yalnızca kira bedeli üretmez; yakıt ya da elektrik tüketir, bakım ister, arızalandığında işi durdurur. Akülü makinenin gerçek maliyetini görmek için kira, enerji ve bakım kalemlerini birlikte okumak gerekiyor.
Kira bedeli: tablonun ilk satırı
Güncel tarifeye göre elektrikli forklift kiralama fiyatları 3 ton sınıfında 12 ay taahhütte aylık 45.100 TL, 24 ayda 42.900 TL, 36 ayda 40.700 TL seviyesinde. Aynı tonajdaki dizel ve LPG makineler için bu bedeller 41.000 TL, 39.000 TL ve 37.000 TL. Yani akülü tarife dizelin yaklaşık yüzde on üzerinde. Tüm tutarlar KDV hariç ve periyodik bakım dahil. Günlük ve tek aylık kiralama ise ayrıca fiyatlanıyor; birim bedeli 12 ay tarifesinin üzerinde kalıyor.
Farkın sebebi makinenin yapısında. Akülü forkliftlerin yatırım bedeli ve akü maliyeti dizele göre yüksek; kiralayan bu maliyeti aylık bedele yansıtıyor. Lityum akülü modellerde bedel, kurşun asitli modele göre biraz daha yukarıda. Çok vardiyalı işlerde iki seçeneğin teklifte yan yana yazılmasını istemek karşılaştırmayı kolaylaştırıyor.
Enerji gideri nasıl hesaplanır?
Dizel makinede yakıt gideri depoya konan motorinle izlenir; akülü makinede ise tüketim elektrik faturasına karışır ve çoğu zaman ayrıca görülmez. Kabaca bir hesap için akü etiketindeki gerilim değeriyle amper-saat değerini çarpıp bine bölmek, akünün kilovatsaat cinsinden enerjisini verir. Bu değeri aylık şarj sayısıyla ve işletmenin elektrik birim fiyatıyla çarptığınızda, şarj sırasındaki kayıpları da hesaba katmak kaydıyla aylık enerji giderine yaklaşırsınız.
Şarj sayısını belirleyen ise vardiya düzeni. Tek vardiyalı çalışmada günde bir gece şarjı yeterli. Çift vardiyada yedek akü ve değişim istasyonu ya da lityum akü, üç vardiyada ise lityum akülü model ve planlı ara şarjlar gerekiyor. Aylık kira bedeli 200-220 çalışma saatini, yani kabaca günde 8 saat ve ayda 26 iş gününü esas aldığı için vardiya sayısı hem enerji hem kira hesabını aynı anda etkiliyor. Elektrik tüketimi kiracıya ait; makine kendi şarj cihazıyla teslim ediliyor.
Şarj altyapısı için büyük bir yatırım da gerekmiyor. Şarj cihazının gücüne uygun, topraklı ve müstakil bir priz ya da hat, havalandırılan bir alan, araç ve yaya trafiğinin dışında işaretli bir park yeri ve yakında erişilebilir bir yangın söndürücü yeterli. Uzatma kablosu ve çoklu prizden kaçınmak hem güvenlik hem de şarj verimi açısından önemli.
Bakım kalemleri ve yıllık tablo
Akülü makinenin maliyet avantajı en çok bakım tarafında ortaya çıkıyor. Motor yağı, filtre değişimi ve egzoz sistemi gibi kalemler bu makinede yok. Kurşun asit akülerde günlük su seviyesi kontrolü gerekirken lityum akülerde bu iş de ortadan kalkıyor. Kiralamada periyodik bakım ve yıpranma kaynaklı arızalar zaten kiralayana ait; akü arızası da kira süresince kiralayanın sorumluluğunda. Kiracının dikkat etmesi gereken nokta, kullanıcı hatasından doğan derin deşarj hasarının sözleşmede ayrıca yazılı olması. Aküyü tamamen boşalana kadar kullanmamak bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırıyor.
Bu kalemler bir araya geldiğinde tablo değişiyor. Kira bedelinde yaklaşık yüzde onluk fark olsa da enerji ve bakım giderinin düşüklüğü sayesinde akülü makine, kapalı alan senaryolarının çoğunda yıllık toplam maliyette dizeli geride bırakıyor. Kapalı depo, gıda ve ilaç tesislerinde ise egzoz nedeniyle zaten tek uygun seçenek akülü sınıf. Zemin de hesaba girmeli: akülü makine düz ve sert zeminde verimli çalışır; toprak, çakıl ve rampası bol sahalarda dizel ya da LPG makine daha doğru seçimdir.
Uzun taahhüdün etkisi
Aylık toplam maliyeti düşürmenin en doğrudan yolu taahhüt süresi. 3 ton akülü forklift için 12 aydan 36 aya geçildiğinde aylık bedel 45.100 TL'den 40.700 TL'ye iniyor. Kalıcı ihtiyacı olan işletmeler için uzun dönem kiralama hem birim bedeli düşürüyor hem de bakım, yedek parça ve sigorta kalemlerini sabit bir aylık ödemeye bağlıyor. Birden fazla makine kiralandığında birim bedel ayrıca aşağı çekiliyor.
Kurşun asit ile lityum arasındaki seçim de bu noktada önem kazanıyor. Tek vardiyalı depolarda kurşun asit akü yeterliyken çift vardiyada yedek akü ve değişim istasyonu ile lityum model arasında tercih yapmak gerekiyor. Lityumun biraz yüksek kira bedeli, yedek akü ve değişim düzeninin ortadan kalkmasıyla birlikte değerlendirilmeli.
Toplam maliyeti doğru okumak için aylık tabloyu dört satırla kurmak yeterli: kira bedeli, elektrik gideri, nakliyenin kira süresine bölünmüş payı ve kullanım hatasından doğabilecek hasar riski. Periyodik bakım, yedek parça ve makine sigortası kiranın içinde olduğu için ayrı bir satır açmaya gerek kalmıyor. Dizel makinede ise bu tabloya motorin gideri ekleniyor.
İstanbul ve Kocaeli'de hizmet veren Forklift Kiralama Merkezi, sitesindeki yakıt ve enerji gideri hesaplama aracıyla işletmelerin kendi elektrik birim fiyatlarıyla hesap yapmasına olanak tanıyor. Teklif talebi form ya da WhatsApp üzerinden alınıyor; vardiya sayısı belirtildiğinde kurşun asit ve lityum seçenekleri teklifte birlikte yazılıyor. Makineyi işletmenin belgeli personeli kullanıyor.
