Bu küçük sahnenin arkasında aynı kapıdan birkaç kez girmiş olmak var. Bir gün aceleyle içilen kahve, başka bir gün uzayan sohbet derken çalışanlarla aranızda tanışıklık oluşuyor. Müdavimlik de çoğu zaman böyle, farkına varmadan başlıyor.
Tanışıklıktan müdavimliğe
Müdavim, bir yere düzenli olarak giden, oranın gündelik hayatına aşina kişidir. Türkçede sözcük, sık uğramaktan biraz daha fazlasını anlatır: Gidilen yerle kurulan ilişkinin bir geçmişi vardır. Çalışanlar yüzünüzü tanır, siz de kapıdan girince nasıl bir ortamla karşılaşacağınızı aşağı yukarı bilirsiniz. Bu tanışıklık, birbirinin adını öğrenmeden de kurulabilir.
İstanbul’da bir mekâna bağlanmanın nedenleri kişiden kişiye değişir. Kimi işten dönerken yolunun üzerindeki yere uğrar, kimi arkadaşlarıyla buluşmak için aynı masayı seçer. Ulaşması kolay bir yerde olması ilk adımı açıklar; tekrar gitme isteği ise genellikle orada geçirilen zamandan doğar. İnsanın kendini rahat hissettiği bir yeri yeniden seçmesi, takvime yazılmış bir alışkanlıktan çok, günün akışında verilmiş bir karardır.
Düzenli gitmek, her gün aynı saatte görünmeyi gerektirmez. Bazen ziyaretlerin arasına haftalar girer; kapıdan girdiğinizde tanıdık bir selam duymak aradaki mesafeyi kapatır. Bir yerin müdavimi olmak, orada herkesten fazla vakit geçirmekle ölçülmez. Asıl fark, karşılaşmaların birbirine eklenmesi ve bir sonraki ziyarette konuşmaya kaldığınız yerden devam edebilmenizdir.
Hatırlayan ev sahibi
Bir ev sahibinin kahveyi nasıl içtiğinizi hatırlaması, dikkatle dinlenmiş olduğunuzu hissettirir. İlk ziyaretinizde söylediğiniz küçük bir tercih, sonraki gelişinizde yeniden soru sormadan karşılık bulur. Yine de iyi bir tanışıklık, tercihin hiç değişmeyeceğini varsaymaz. Kahve masaya gelmeden önce göz göze gelip kısaca teyitleşmek, hem alışkanlığa hem o günkü isteğe yer açar.
Hatırlamak tek taraflı işlemez. Konuk da çalışanların yoğun saatlerde nasıl hareket ettiğini, hangi masanın geçiş yolunu daralttığını zamanla fark eder. Bir şey istemek için uygun anı kollamak ya da boş fincanı masanın kenarına almak, ilişkiyi kolaylaştıran küçük davranışlardır. Bunlar bir görgü sınavının kuralları değil, aynı mekânı paylaşırken kendiliğinden öğrenilen ayrıntılardır.
Sohbetin ölçüsü de bu karşılıklı dikkatin parçasıdır. Tezgâhın arkasındaki kişi müsaitse önceki konuşmadan kalan bir konu açılır; işler hızlandığında selamlaşıp masaya geçmek yeter. Her ziyarette uzun uzun konuşma beklentisi kurmamak, tanışıklığı rahat tutar. İnsanın yüzünün tanınmasıyla özel hayatını anlatması arasında mesafe vardır ve o mesafeyi herkes kendisi belirler.
Bir masanın tanıdıklığı
Bazı masalar bir süre sonra insanın gözüne daha tanıdık görünür. Kapıya yakın oturmayı seven biri, gelen geçeni izlemek için aynı yeri seçer; daha sakin bir köşe arayan başka bir masaya yönelir. Çalışanlar bu tercihi fark ettiğinde, yer boşsa gelen konuğu oraya buyur edebilir. Masanın tanıdık gelmesi, mekâna girince nereye yerleşeceğinizi düşünmeden oturmanın rahatlığıyla ilgilidir.
Bazen de geleceğinizi önceden haber verdiğinizde sevdiğiniz masa sizin için ayrılır. Bunun her gelişte kendiliğinden yapılmasını beklemek yerine, özellikle kalabalık bir saatte yer durumunu sormak daha açıktır. Masa doluysa başka bir yere oturmak, yıllardır süren tanışıklığı eksiltmez. Bir sonraki gelişte pencere kenarı yine boş olabilir; tanıdıklığın değeri tek bir sandalyeye bağlı değildir.
Kahve tercihini hatırlayan bir ev sahibinin bu ilişkiye nasıl dikkat ettiğine dair bir örnek de var. Moss Lounge The Bosphorus’un tanıtım sayfasında kurucu Adem Özen’in müdavimlerin kahvelerini nasıl içtiğini hatırladığı bilgisi yer alıyor. Böyle bir ayrıntı, bir fincanın hazırlanışından fazlasını anlatır: Ev sahibi önceki karşılaşmayı aklında tutmuştur. Konuk açısından karşılığı ise her seferinde kendini yeniden tarif etmek zorunda kalmamaktır.
İlk ziyaretten sonrasına
Müdavimlik için özel bir başlangıç cümlesi yoktur. İlk gidişte mekânın size uygun olup olmadığını anlamaya yetecek kadar vakit geçirmek iyi bir başlangıçtır. Oturduğunuz yerde sesin sohbet etmeye izin verip vermediğine, siparişin nasıl alındığına ve çalışanlarla iletişimin rahatlığına bakın. Bunlar kişisel ölçülerdir; başka birinin sevdiği yerin size de aynı rahatlığı vermesi gerekmez.
İkinci ziyarette ilk sefer gözden kaçan şeyler görünür. Farklı bir saatte giderseniz masaların doluluk durumunu ve mekânın temposunu karşılaştırırsınız. Aynı kişiyle yeniden karşılaşırsanız kısa bir selam, önceki ziyaretin devamı için yeterlidir. Hoşunuza giden bir masa ya da içeceğin hazırlanışına dair bir tercih varsa bunu açıkça söylemek, karşı tarafın sizi tanımasını kolaylaştırır.
Zamanla ne istediğinizi söylemek kadar fikrinizin değiştiğini belirtmek de kolaylaşır. Her zamanki kahveniz yerine başka bir şey istediğiniz gün bunu söylemeniz, kurulmuş alışkanlığı bozmaz. Tanışıklık, iki tarafın da birbirini dinlemeye devam etmesiyle sürer. Bir mekân hakkında karar vermeden önce aynı yere üç kez dönüp bakmayı deneyin.
