Yıkama istasyonu hazırlık tezgahının bir uzantısı gibi düşünülmemelidir. Kirli tabak, tepsi, tencere ve diğer kapların gıda hazırlanan çalışma yüzeyinden geçirilmeden bulaşık hattına alınması, hazırlık ile yıkama akışının birbirine karışmasını önleyen daha düzenli bir yerleşim oluşturur.
Bu nedenle paslanmaz evyeli tezgah seçimine yalnızca mutfakta boş kalan alanın genişliği üzerinden karar vermek yeterli değildir. Teknenin kaç gözlü olacağı, damlalığın hangi tarafta bulunacağı, düz tabla ihtiyacı ve bulaşık makinesiyle kurulacak ilişki, kirli girişten temiz çıkışa kadar bütün hattın yönüne göre ele alınmalıdır.
Evyeli Tezgah Neden Çalışma Tezgahından Ayrılmalı?
Düz çalışma tezgahı kesme, hazırlama, porsiyonlama veya çeşitli mutfak işlemleri için kullanılan bir yüzeydir. Evyeli tezgah ise tekne, damlalık, tabla ve gövde bileşenleriyle su kullanılan bir yıkama istasyonu oluşturur. Bu iki işlevin aynı hatta gelişigüzel karıştırılması, kirli kapların hazırlık alanından geçmesine ve personel hareketlerinin kesişmesine neden olabilir.
Bulaşık alanının kendi akışına sahip olması özellikle servis sırasında önem kazanır. Salondan dönen kapların önce kirli kabul bölümüne gelmesi, burada yemek artıklarının uzaklaştırılması ve ardından ön durulama veya yıkama aşamasına geçmesi gerekir. Temizlenen kapların ise aynı yönde ilerleyerek süzdürme ve depolama tarafına çıkması, personelin yıkanmış kapları yeniden kirli bölgeye doğru taşıma ihtiyacını azaltır.
Bu düzen aynı zamanda evyeli tezgahın neden yalnızca duvardaki su ve gider bağlantısına bakılarak konumlandırılmaması gerektiğini gösterir. Tesisat noktaları önemlidir ancak asıl planlama sorusu, kirli kabın nereden geldiği ve temiz kabın hangi yöne gideceğidir.
Bulaşık Hattında Akış Nasıl Kurulur?
Yıkama alanı tek bir tezgah parçasından çok birbirini takip eden işlemlerden oluşur. İşletmenin büyüklüğüne ve bulaşık makinesi kullanımına göre bazı işlemler aynı istasyonda birleşebilir. Temel mantık ise kirli kabul ile temiz çıkışın birbirine karışmamasıdır.
1. Salondan veya servis bölümünden gelen kirli kaplar yıkama hattının giriş tarafında toplanır.
2. Kapların üzerindeki artıklar uzaklaştırılır ve gerekiyorsa ön durulama yapılır.
3. Bulaşık makinesi kullanılıyorsa kaplar veya sepetler makinenin giriş tarafına aktarılır.
4. Yıkamadan çıkan kaplar temiz tarafta süzülmeye bırakılır.
5. Kuruyan kaplar raf veya servis alanına alınır.
Bu sıralama, hazırlık tezgahının bulaşık dönüş yolunun üzerinde bırakılmamasını gerektirir. Örneğin servis bölümünden gelen kirli kapların önce sebze hazırlama veya diğer gıda işlemlerinin yapıldığı yüzeylerin yanından dolaşması yerine doğrudan bulaşık istasyonuna ulaşması daha doğru bir iş akışı oluşturur. Hazırlık hattı ile bulaşık hattının fiziksel olarak ayrılması bu nedenle yalnızca alan düzeni değil, operasyon düzeni açısından da önem taşır.
Tek Gözlü Çift Gözlü ve Üç Gözlü Düzen Ne Zaman Kullanılır?
Göz sayısı yalnızca tezgahın büyüklüğünü değiştirmez. Yıkama işlemlerinin aynı anda mı yoksa sırayla mı yapılabileceğini de belirler. Bu nedenle seçim, işletmenin hangi aşamaları evyede gerçekleştireceğine göre yapılmalıdır.
|
Düzen |
Uygun iş akışı |
Planlamada öne çıkan konu |
|
Tek gözlü |
Bulaşık makinesiyle çalışan ve evyeyi ağırlıklı olarak ön durulama için kullanan mutfaklar |
Kalan düz tablanın sepet hazırlama veya kirli kabul için yeterli olması |
|
Çift gözlü |
Yıkama ve durulama işlemlerinin ayrı gözlerde yürütülmesi gereken düzenler |
İki işlemin birbirinden ayrılarak paralel yürütülebilmesi |
|
Üç gözlü |
Elde yıkamanın ağırlıkta olduğu ve yıkama aşamalarının ayrı teknelerde yürütüldüğü mutfaklar |
Üç teknenin gerektirdiği toplam alanın baştan planlanması |
Tek gözlü düzen özellikle bulaşık makinesinin asıl yıkama yükünü aldığı işletmelerde anlamlıdır. Evye ön durulamayı üstlenirken düz yüzey sepet hazırlama veya kirli kapların kısa süreli bekletilmesi için kullanılabilir. Aynı teknede hem yıkama hem durulama yapılacaksa işlemler birbirini bekleyeceği için yoğun saatlerde bu düzenin sınırları daha belirgin hale gelir.
Çift gözlü sistemde işlemler ayrılabilir. Bir göz yıkama için kullanılırken diğer göz durulamaya ayrılabilir. Üç gözlü düzen ise yıkama, durulama ve son durulama aşamalarını ayrı teknelerde yürütmek isteyen işletmelere yöneliktir. Göz sayısı arttıkça gerekli tezgah alanı da büyüdüğü için seçim yalnızca kullanım alışkanlığına göre değil mevcut bulaşıkhane alanına göre yapılmalıdır.
Damlalık Hangi Tarafta Olmalı?
Damlalık yönü, yıkama hattındaki temiz akışa göre belirlenmelidir. Temel amaç yıkanmış kabın geriye doğru taşınmasını önlemektir. Kirli kap bir uçtan giriyor ve temiz kap diğer uçtan çıkıyorsa damlalık da temiz kabın ilerlediği tarafa yerleştirilmelidir.
Bulaşık makinesi kullanılan bir hatta bu ayrım daha görünür hale gelir. Makinenin giriş tarafında kirli kabul, ön durulama ve sepet hazırlama için düz yüzey daha işlevsel olabilir. Çıkış tarafında ise temiz kapların süzülmesi için damlalık yüzeyi önem kazanır. Damlalığın yönü tezgah üretildikten sonra kolayca değiştirilebilecek bir ayrıntı olmadığı için mutfağın akış yönü siparişten önce belirlenmelidir.
İki yönden kullanım gereken veya ileride yerleşimin değişebileceği alanlarda çift damlalıklı düzen düşünülebilir. Bunun karşılığında aynı toplam tezgah uzunluğu içinde kullanılabilecek düz tabla alanı azalır. Bu nedenle damlalık sayısı da tek başına avantaj olarak değil iş akışının bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
El Yıkama Lavabosu Bulaşık Evyesi Olarak Kullanılabilir mi?
El yıkama lavabosu ile bulaşık evyesi aynı görevi üstlenmez. Kirli kapların sıyrıldığı ve yıkandığı tekne personelin el yıkama noktası olarak planlanmamalıdır. El yıkama için ayrı bir lavabo bulunması, bulaşık hattındaki kirli işlemlerle personel hijyeni için kullanılan noktayı birbirinden ayırır.
Benzer ayrım gıda yıkama işlemlerinde de önemlidir. Sebze veya başka gıdaların yıkandığı tekne ile kirli bulaşığın işlendiği teknenin aynı kullanım noktasına dönüşmesi hazırlık ve bulaşık süreçlerini yeniden birbirine bağlar. Alan planlanırken yalnızca kaç evyeye ihtiyaç olduğu değil hangi evyenin hangi işe ayrılacağı da netleştirilmelidir.
Özel Ölçü İmalatta Hangi Bilgiler Netleşmeli?
Bulaşıkhane yerleşiminde kolonlar, kapı açılışları, mevcut giderler, su bağlantıları ve bulaşık makinesinin konumu standart bir tezgah ölçüsünün doğrudan kullanılmasını zorlaştırabilir. Özer Endüstriyel evyeli tezgahları İstanbul Zeytinburnu'ndaki kendi fabrikasında ürettiği için tekne sayısı, tekne ölçüsü ve derinliği, damlalık yönü, tabla uzunluğu ve gövde tipi sipariş bazında planlanabilir.
Özel ölçü çalışmasından önce duvar arası net alanın, gider ve zemin süzgecinin yerinin, sıcak ve soğuk su çıkışlarının, kullanılacak bulaşık makinesinin konumunun ve hattın akış yönünün belirlenmesi gerekir. Bulaşık makinesiyle yan yana çalışan bir tezgah planlanıyorsa komşu ekipmanların yüksekliklerinin birlikte değerlendirilmesi de yerleşim bütünlüğü açısından önem taşır.
Özer Endüstriyel pasta dolabı, börek ve baklava tezgahı, paslanmaz tezgah ve farklı endüstriyel mutfak ekipmanlarının imalatını da kendi üretim yapısı içinde gerçekleştirir. Evyeli tezgah seçiminde ise önce ürünün kendisinden değil mutfaktaki hareket yönünden başlanması daha sağlıklı bir planlama sağlar. Kirli giriş, yıkama aşaması, temiz çıkış, damlalık yönü ve diğer ekipmanların konumu birlikte ele alındığında tezgah işletmenin mevcut alanına ve gerçek çalışma düzenine göre şekillendirilebilir.





