Jeopolitik Riskler Emtia Ürünlerinde Belirgin Bir Ayrışmaya Yol Açtı
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarının başlamasıyla tırmanan jeopolitik gerilimler, emtia piyasasında ürün bazlı sert ayrışmaları beraberinde getirdi. Mart ayı boyunca yön arayışının hakim olduğu piyasalarda, çatışma ortamı farklı varlık gruplarında zıt fiyat hareketlerine neden oldu.
Enerji ve Tarım Ürünlerinde Sert Yükseliş
Saldırıların başlangıcından bu yana geçen yaklaşık bir aylık süreçte; lojistik aksamalar ve arz güvenliğine dair artan endişeler petrol, doğal gaz ve alüminyum fiyatlarını yukarı çekti. Tarım grubunda ise mısır ve pirinçte sert değer kazançları görüldü. Küresel piyasalar Orta Doğu'dan gelecek haberlere odaklanırken, petrol fiyatlarındaki artışın maliyet kaynaklı enflasyonu tetikleyebileceği korkusu, merkez bankalarının para politikalarında daha temkinli bir duruş sergilemesine yol açtı.
Brent Petrol ve Doğal Gazda Rekor Seviyeler
Yaşanan gelişmelerle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 27 Şubat'tan itibaren yüzde 31,4 oranında artarak 94,3 dolar seviyelerine ulaştı. Bu süreçte 119 dolara kadar tırmanan petrol, Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesini test etti. Avrupa merkezli doğal gaz kontratlarında ise artış oranı yüzde 69'u buldu. Katar'ın üretimi durdurması, dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20'sinin piyasadan çekilmesine neden olarak küresel gaz piyasasını sarstı.
Tahıl Grubunda Lojistik Kaygılar Hakim
Hürmüz Boğazı'nda yaşanan ulaşım sorunları tahıl grubunda arz endişelerini tetikledi. Chicago Ticaret Borsası'nda mısır ve pirinç fiyatları yükseliş kaydetti. Mısırın biyoyakıt ham maddesi olması, artan petrol fiyatlarının talebi bu yöne kaydırmasıyla fiyatları destekledi. Buğday ve soya fasulyesi fiyatları ise yüksek seviyeleri gördükten sonra, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran saldırılarını erteleme kararı ve müzakere sinyalleriyle bir miktar geriledi.
Değerli Metallerde Sert Satış Baskısı
Enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonu besleyeceği beklentisi, tahvil faizlerini yukarı çekerken doların güçlenmesine neden oldu. Bu durum altın, gümüş, platin ve paladyum gibi değerli metallerde sert düşüşleri beraberinde getirdi. Altın onsu Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyelerini görürken, Fed'in faiz indirimlerini öteleyeceği beklentisi bu düşüşü derinleştirdi. Ayrıca bazı Avrupa merkez bankalarının savunma harcamaları için altın sattığına dair iddialar piyasayı baskıladı.
Sanayi Metalleri ve Alüminyumun Durumu
Bakır, nikel ve çinko fiyatları küresel ekonomik aktivitenin zarar göreceği endişesiyle gerilerken, alüminyum pozitif ayrıştı. Orta Doğu'nun küresel alüminyum üretimindeki payının yüzde 9 olması ve bölgedeki üreticilerin faaliyetlerini durdurması, arz açığı endişelerini artırarak fiyatları %4,2 yukarı taşıdı.
Uzman Görüşü: Günlük 11 Milyon Varil Kayıp
Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rahmi İncekara, savaş nedeniyle küresel petrol arzının her gün 11 milyon varil kayıp yaşadığını belirtti. İncekara, "İran petrol sevkiyatını kısıtlı da olsa sürdürüyor ancak bölgedeki diğer ihracatçıların sevkiyatları yüzde 95'ten fazla azaldı. Suudi Arabistan alternatif boru hatlarına yönelse de kapasite yetersiz kalıyor. Ateşkes olmadan yapılacak operasyonlar büyük risk taşıyor. Hiçbir ülke bu krizin etkilerinden muaf olmayacaktır," ifadelerini kullandı.
Fiyatlar 200 Dolara Ulaşabilir
Petrol fiyatlarının geleceğine dair senaryoları paylaşan İncekara, "Goldman Sachs riskler nedeniyle tahminlerini yukarı yönlü revize etti. Sevkiyatlarda 6 aylık bir aksaklık yaşanması durumunda, petrolün varil fiyatının 200 dolara yaklaşabileceği öngörülüyor. Orta Doğu kaynaklı günlük arz kaybı 17 milyon varile ulaşabilir," uyarısında bulundu.
HABER KAYNAK/TEKHA