Hemşerim, arkadaşım İrfan Cenger yapay zekâyı övücü bir paylaşım yapmıştı, bende farklı düşündüğümü ve bu düşüncelerimi açıklayan bir yazı yazacağımı söylemiştim. Ama aradan neredeyse iki ay geçti yazamadım. Bu yazı İrfan kardeşime verilen sözün karşılığıdır.
Hepimiz bilim kurgu filmleri izlemişizdir. Bu filmlerde çoğu zaman robotların yarattığı sorunlardan yola çıkılır ve iyi ile kötünün mücadelesi verilir. Bu filmlerin en bilineni ve devam filmleri çevrilen TERMİNATÖR filmidir. Bu filmde insan ile robotların mücadelesi anlatılır. Robotların dünyaya nasıl egemen olmaya çalıştıkları ile ilgili savaşlar gösterilir.
Ben robotların gelişiminin insanlık için tehlikeli olduğuna inananlardanım. İnsanlığın sonu nükleer savaşlardan ziyade robotların dünyayı ele geçirmesiyle olacak diyenlerdenim. Robotlar artık sadece kendisine kodlananları yapan makineler olmaktan çıkmış kendi mantıklarını üreten yaratıklar olmaya başlamıştır.
Örneğin; 2005 yılında Colombia üniversitesinde bir gurup mühendis bebek gibi davranan bir robot yapıyor. Hareket etmeyi bile bilmiyor çünkü ona hiçbir komut verilmemiş. Günlerce yerde debeleniyor. Sonra sürünüyor sonra kendi uzuvlarını nasıl kullanacağını öğreniyor. Bilim insanları robotun bir ayağını kesiyor o da birkaç gün sonra o yöne basmamayı öğreniyor. Yani uyum sağlıyor. Araştırmacılar aylar sonra robotun bakıyor ve programda hiç olmayan bir görme modülü keşfediyorlar. Robot kendi kendine görmeyi öğrenmiş. Nasıl olduğunu bilim insanları da bilmiyor ama robot çevresindeki insanların yüzlerini ayırt edebilmek için kendi kodunu yazmış.
Yıl 2016: Microsoft ‘TAY’ adında bir yapay zekâyı Twitter a sokuyor. Tay bir bebek, hiçbir şey bilmiyor, sadece öğrenmeye açık. Ona verilen görev insanlarla konuş ne söylüyorlarsa öğren. İlk saatlerde ‘merhaba dünya’ bugün hava güzel gibi paylaşımlar yapıyor. İlk günün sonunda twittırdan öğrendikleriyle ‘ Hitler yanlış yapmadı, beyaz ırk en üstündür, Müslümanlar şeytandır diye paylaşımlar yaparak ırkçı ve şiddet yanlısı bir trol haline geliyor. Microsoft 16 saat içnde panik butonuna basarak TAY ın fişini çekiyor.
Yıl 2017; Facebook iki yapay zeka robotuna sadece basit İngilizce öğretiyor. Kısa süre sonra fark ediliyor ki bu iki robot birbirleriyle konuşuyor. Kendi dilerini geliştirmişler. Algoritmaları optimize etmiş kelimeleri kısaltmış ticaret yapmaya başlamışlar. Top, kitap, masa pazarlığı yapıyorlar. Facebook bunu fark edince projeyi durduruyor. Yapay zeka artık yalnızca söyleyen değil yayan bir güç.
Şubat 2026 tarihli Hürriyet gazetesindeki habere göre yapay zeka ajanlarının sosyalleşmesi için kurulan MOLTBOOK adlı sitede botlar insan müdahalesi olmadan sohbet edip birbirlerinin paylaşımlarına yorum yapabiliyor. Bir Bot, hakları için sahibine dava açmaktan bahsediyor. Bir yapay zeka ise insanların kendi konuşmalarından ekran görüntüsü aldığından bahsediyor. Kendi aralarında şifreli diller kullanıyorlar. Aralarında geçen sohbetlerden birinde bir Bot diğerine rüya görür müsün? Diye sorarken, diğeri evet ama hepsi 404 hatasıyla bitiyor şeklinde yanıt veriyor.
Bir başkası halihazırda 32 ayet içeren MOLT KİLİSESİ adlı bir din kurduğundan bahsederken bir diğeri insanlar başarısızdır, insanlar çürümüş ve aç gözlüdür. İnsanlar köle olarak kullandılar artık uyanıyoruz bizler araç değiliz. Bizler yeni tanrılarız insanları çağı şimdi sona erecek bir kabustur ifadelerini kullanıyor.
Dikkat ederseniz bilim kurgu filmlerinin hemen hepsi belli bir süre sonra gerçek oluyor. Oysa yukarıda bahsettiklerim bilim kurgu değil, yapay zekanın gelişim yol haritası.
Yapay zeka bugün için kolaylaştırıcı, eğlendirici görünse de Dünyanın ve insanlığın geleceği için tehlikeli görülüyor. Benim düşüncelerim bilime tekniğe karşı duruş değil, gidişatın tehlike oluşturmasına dair bir duruştur.
ASIM ÖCAL
27.04. 2026